اعتیاد به شیشه

 ترک اعتیاد به شیشه
ترک اعتیاد به شیشه با مواد مخدر دیگر بسیار تفاوت دارد چراکه ترک اعتیاد به شیشه به دلیل وابستگی بالای فرد به آن، باید حتما با مشاوره و تحت نظر یک درمانگر متخصص صورت گیرد. شیشه یکی از مواد محرکی است که در میان افراد رواج بسیاری پیدا کرده است و با عوارض جسمی و روانی مختلفی نیز همراه است. بعد از مصرف شیشه افراد معمولا سطح انرژیشان بسیار بالا رفته و توهم شدید دارند. مصرف کنندگان شیشه در دفعات اولیه معمولا تا 72 ساعت نمی‌خوابند. بعد از تمام شدن نئشگی این ماده مصرف کننده، طوری احساس خستگی دارند که ممکن است حدود دو شبانه روز به‌طور پیوسته خواب باشند و پس‌از بیداری سردردهای شدید، بی‌قراری، لرزش و حرکات غیرعادی در دست و سر خواهند داشت. با توجه به عوارض شیشه ترک آن از اهمیت بالایی برخوردار است که در ادامه به طور کامل درباره روش‌های مختلف آن صحبت خواهیم کرد.
 
 
ضرورت ترک شیشه
مصرف شیشه باعث ایجاد تغییرات شیمیایی در مغز می‌شود. شیشه با به وجود آوردن اختلالات مغزی در فرد سبب بروز رفتار نامتعارف در افراد می‌گردد اما باید بدانیدکه از دید فرد بیمار مصرف شیشه احساس شادابی و افزایش توانایی بدنی به او می‌دهد. علائمی نظیر هذیان و توهم‌های ناشی از مصرف شیشه می‌تواند به عواقب بسیار ناگواری بیانجامد. 
در حقیقت فرد تحت تاثیر این مواد ممکن است چیزهایی را ببیند و یا بشنود که دیگران قادر به احساس آن‌ها نیستند. این تجارب می‌توانند بسیار آسیب‌زا باشند چرا که فرد بر اساس تجارب غیرواقعی خود دست به اعمالی می‌زند که نسبت به خطر این کارها آگاهی ندارد.
علاوه بر این مصرف شیشه می‌تواند برای کسانی که زمینه ژنتیکی ابتلا به بیماری‌های روان‌پریشی را دارند به عنوان عامل آشکارساز عمل کند. در نتیجه مصرف شیشه فرد را به سمت بیماری‌هایی نظیر اسکیزوفرنی سوق خواهد داد که در صورت ابتلا تا پایان عمر درگیر آن خواهد بود. در نتیجه هر چقدر زودتر برای ترک شیشه به مرکز ترک اعتیاد مراجعه کرده در جهت منافع خود و خانواده‌تان گام بردارید.
 
دلیل سختی ترک اعتیاد به شیشه
ترک اعتیاد به شیشه تفاوت اساسی با ترک دیگر مواد روان‌گردان به ویژه مواد مخدر (خانواده تریاک) دارد. وقتی شما در پی ترک مصرف مواد مخدر مانند تریاک و هروئین باشید در مراحل اول درمان نیاز جسمانی شدیدی به مصرف ماده یا به اصطلاح حالت خماری پیدا می‌کنید و در ادامه با بی‌‌قراری و اضطراب روبرو می‌شوید.
اما هنگام ترک اعتیاد به مواد محرک مانند شیشه علائم بدنی از جمله خماری دیگر وجود ندارد. با این حال مشکلات ذهنی و روانی که پس از ترک شیشه ایجاد می‌شود می‌تواند بسیار سخت باشد. اگر کسی برای مدت طولانی شیشه مصرف کند؛ پس از قطع مصرف در روزهای اول احساس ولع و میل شدید به مصرف دارد. همراه با این ولع، اضطراب، افسردگی و بی‌قراری را تجربه می‌کند. پس از چند روز فرد احساس خواب‌آلودگی می‌کند و ممکن است ساعت‌ها یا حتی چند روز بخوابد و بعد از بیدار شدن با میل و اشتهای زیاد غذا بخورد. با وجود خواب و تغذیه زیاد در این روزها احساس خستگی و بی‌رمقی ادامه دارد.
پس از گذشت این مرحله همچنان احساس بی‌رمقی، افسردگی و بی‌لذتی ممکن است ماه‌ها ادامه پیدا کند. فرد برای بازگشت به حالت قبلی وسوسه‌های شدیدی را برای مصرف مجدد شیشه تجربه می‌کند. این حالت معمولا 9 ماه تا یک سال ادامه پیدا می‌کند. این مدت زمان که با حالات روانی سخت و وسوسه شدید می‌گذرد موقعیتی حساس برای درمان است که باید در ارتباط با گروه مناسب یا متخصص انجام شود.
 
روش های ترک اعتیاد به شیشه
درمان اعتیاد به شیشه روش واحدی ندارد، بلکه امروزه درمانگران با در نظر گرفتن شرایط بیمار درمان مناسب را به او پیشنهاد می‌دهند. در ادامه به روش‌های درمانی رایج در درمان شیشه اشاره خواهیم کرد.
 
1- ترک شیشه با روش درمانی ماتریکس
روش درمانی ماتریکس، از جمله روش‌های درمانی غیر دارویی برای افراد وابسته به شیشه است که جز در موارد نادر نیازی به بستری کردن بیمار نیست. این روش معروف‌ترین و شناخته شده ترین روش درمان اعتیاد به شیشه در سراسر دنیاست.
در الگوی درمانی ماتریکس، برای درمان اعتیاد به شیشه، جلسات آموزشی نیز برای خانواده فرد معتاد در نظر گرفته شده است تا خانواده هم آگاهی و دانش لازم، در مورد این بیماری و نحوه رفتار صحیح با فرد معتاد را بعد از درمان بیاموزد. حمایت اجتماعی و آموزش پیش‌گیری از لغزش هم جزئی از برنامه جلسات این درمان است.
هر جلسه درمان ماتریکس، حدود 45 دقیقه تا یک ساعت برگزار می‌شود. در این جلسات، اتفاقات روزهای گذشته و مسائل مطرح شده در جلسه قبل مرور می‌گردد، سپس جلسه ادامه می‌یابد. انجام آزمایشات ادرار به صورت زمان بندی شده و تصادفی از جمله اجزاء مهم در الگوی درمانی ماتریکس در ترک شیشه می‌باشد که معمولا در مراکز درمانی ترک اعتیاد قبل از برگزاری جلسه انجام می‌شود تا درمانگر بتواند بر اساس نتایج آزمایشات در طول دوره درمان، وضعیت پیشرفت بیمار و مسیر بهبودی او را ارزیابی کند و آموزش‌ها و مداخلات درمانی خود را مطابق با بهبود فرد تنظیم نماید.
در انتها زمانی که بیمار به ترک کامل نزدیک می‌شود، درمانگر جلسات پیشگیری از بازگشت را برگزار می‌کند تا فرد برای مواجه شدن با لغزش‌ها و وسوسه‌های مصرف مجدد نیز آمادگی داشته باشد و به این ترتیب بتواند در مرحله ترک یا پرهیز از مواد باقی بماند.
 
2- ترک اعتیاد به شیشه با روش دی اس تی DST(کنگره 60)
 ترک اعتیاد به شیشه با روش دی اس تی DST از جمله روش‌های طولانی مدت محسوب می‌شود که با کاهش مصرف مواد در طی ده ماه در گام‌های بیست و یک روزه صورت می‌گیرد. این روش معروف به گروه‌های کنگره 60 که توسط یک بیمار اعتیاد بهبود یافته ایرانی ایجاد شده تلفیقی از اصول گروه‌های 12 قدمی و روش‌های ترک تدریجی مواد می‌باشد. در روش DST تنتور تریاک جایگزین ماده مصرفی مانند شیشه شده و پس از هر 21 روز یک پنجم مقدار مصرف کاهش یافته تا پس از 10 ماه مصرف به صفر می‌رسد.
از ویژگی‌های اصلی این درمان این است که در کنار پرداختن به جسم افراد مصرف‌کننده، به سلامت روان و جهان بینی آن‌ها نیز پرداخته می‌شود. در حقیقت جسم، روان و جهان بینی مثلت درمانی در کنگره 60 محسوب می‌شود. به این منظور برای مصرف‌کنندگان مواد کلاس‌های آموزشی فردی و گروهی برگزار می‌شود تا آن‌ها بتوانند نحوه تفکر خود را که تحت تاثیر مصرف شیشه با تحریف زیادی روبه رو شده اصلاح کنند.
با وجود آن که آثار مثبتی تحت تاثیر این روش درمانی مشاهده شده، اما هنوز هیچ تحقیق علمی روش دی اس تی را تایید نکرده و تنها تجربه افراد بهبودیافته نشانه اثربخشی آن است.
 
3- ترک شیشه با درمان نگه‌دارنده با متادون
بسیاری از مرکز ترک اعتیاد به شیشه از روش نگهدارنده با متادون برای ترک مواد استفاده می‌کنند. تحقیقات نشان داده برای برخی بیماران اعتیاد در شرایط بدنی و یا سنی خاص که ترک ناگهانی یا تدریج مواد برای آن‌ها سختی‌هایی را به همراه داشته باشد این روش پیشنهاد می‌شود اما متادون اصولا برای ترک مواد افیونی مانند تریاک، هروئین و مشتقات مرفین به کار می‌رود و نمی‌تواند برای ترک شیشه که ماده‌ای محرک است کاربرد داشته باشد. متادون درمانی جهت ترک اعتیاد به شیشه می‌تواند بر مشکلات فرد بیافزاید چرا که در حقیقت آثار آرامبخشی متادون برای مصرف کننده شیشه لذت تازه‌ای ایجاد کرده و می‌تواند شروع یک اعتیاد تازه باشد.
 
4- روش‌های دارودرمانی اعتیاد به شیشه
در حقیقت داروی مورد تاییدی برای جایگزینی ماده محرک شیشه وجود ندارد. در بعضی پروتکل‌های دارودرمانی مانند پرومتا و آناندا که همچنان مورد تایید سازمان غذا و داروی آمریکا قرار نگرفته‌اند، داروهایی مورد استفاده قرار می‌گیرند که بیشتر شامل مکمل‌های ویتامینی و پروتئینی به جهت کمک به بهبودی مغز و بدن بیمار و داروهای آرام‌بخش و ضدتشنج برای جلوگیری از علائم حاد ترک شیشه است.
 
5- روش دوازده‌قدمی یا شیشه‌ای‌های گمنام (CMA)
روش بهبودی دوازده قدمی گروهی خودیاری است که توسط افراد بهبودیافته تشکیل می‌شود که قصد کمک کردن به مصرف‌کنندگان دیگر را دارند. در ایران شناخته‌شده ترین گروه دوازده‌قدمی برای ترک مواد گروه NA است که شامل بهبودیافته‌های مصرف مواد افیونی مانند تریاک و هروئین می‌باشد و به دلیل در دسترس بودن این گروه‌ها و چندماده‌ای بودن مصرف‌کنندگان شیشه، این افراد هم در این گروه‌ها شرکت می‌کنند. اما مصرف‌کننده‌هایی که تنها ماده مصرفشان شیشه است گروه دوازده‌قدمی مختص خودشان را دارند که به شیشه‌ای‌های گمنام یا CMA معروف است. این گروه نیز در ایران وجود دارد و جلسات آن در چند شهر برگزار می‌شود اما نسبت به جلسات گروه NA کمتر در دسترس است.
 
توصیه هایی در مورد ترک اعتیاد به شیشه
در زمان ترک شیشه موارد زیر را جدی بگیرید.
۱ـ از درمان خود سرانه ترک شیشه جدا خودداری نمایید چرا که ممکن است فرد را با پیامدها و عوارض جبران ناپذیری روبرو کند.
۲ـ حتما برای درمان و ترک شیشه از یک فرد متخصص و درمانگر مشورت بگیرید. هم چنین در طول ترک حتما با یک روان شناس متخصص در زمینه اعتیاد در ارتباط باشید تا بتوانید بر مشکلات ذهنی و روحی که شیشه برای شما ایجاد کرده است نیز غلبه کنید.
۳ـ بعد از تمام شدن دوره درمانی حتما به یک پزشک برای مطمئن شدن از خارج شدن سموم از بدن فرد معتاد مراجعه نمایید همچنین می‌توانید از تست اعتیاد به شیشه نیز استفاده نمایید.

نقش خانواده در ترک اعتیاد

از آنجایی که فرد معتاد به شیشه، اعتیاد خود را قبول نمی‌کند، برای شروع نقش خانواده در ترک اعتیاد بسیار حیاتی است. اعضای خانواده باید از یک درمانگر متخصص در این زمینه مشاوره بگیرند و با استفاده از راهکارها و راهنمایی‌هایی که دریافت می‌کنند فرد را نزد پزشک و درمانگر ببرند و هیچ دارویی بدون نظر پزشک برای فرد تجویز نکنند. خانواده‌ها باید رویکردی جدی در مقابل فرد ترک کرده داشته باشند. یکی از اولویت‌های ترک، آموزش خانواده‌ها برای یادگیری شرایط و رفتارهای جدید است چرا که بیمار معتاد بعد از ترک دچار علائم و نشانه‌هایی به دلیل ترک شیشه می‌شود که اعضای خانواده باید نحوه برخورد صحیح با آن‌ها را بدانند.
مهمترین نکته در زمان ترک شیشه، رفتار خانواده نسبت به ترک می‌باشد چرا که پس از اعتیاد به مرور رفتار خانواده نیز عوض شده و مطابق با رفتارهای اعتیاد گونه فرد شکل پیدا کرده است یعنی زمانی که فرد مواد مصرف می‌کرده با تنبیه‌ها، تشویق‌ها و فشارهای زیادی از جانب خانواده خود روبرو شده است، همین امر سبب شده نظم خانواده از روال عادی خودش خارج شود. حال که فرد تصمیم به ترک اعتیاد گرفته و می‌خواهد به بدنه سالم خانواده خود بازگردد باید به همان نسبت افراد خانواده هم در رفتار خود تغییراتی ایجاد نمایند تا آمادگی لازم برای پذیرش بیمار در حال ترک را داشته باشند.
 
 
 
چرا ترک اعتیاد به شیشه دشوار است؟
ترک شیشه با علائم روانی مختلفی همراه است که همین مسئله ترک را با سختی‌های زیادی همراه می‌کند. به همین دلیل متخصصان تاکید دارند کسانی که قصد ترک شیشه را دارند لازم است تا از وجود یک مشاور و روانشناس در کنار خود بهره ببرند.