یکی از مهم ترین حقوق هر فرد در جریان رسیدگی به پرونده های کیفری، حق برخورداری از وکیل است. بسیاری از افراد زمانی که با اتهام کیفری روبه رو می شوند، به دلیل ناآگاهی از قوانین یا نداشتن توانایی مالی، امکان انتخاب وکیل را ندارند. قانون گذار برای جلوگیری از تضییع حقوق این افراد، نهادی به نام وکیل تسخیری را پیش بینی کرده است تا حتی کسانی که توانایی انتخاب وکیل ندارند نیز بتوانند از حق دفاع مناسب برخوردار شوند.
سوال «وکیل تسخیری چیست و در چه پرونده هایی تعیین می شود؟» از پرتکرارترین جستجوهای کاربران در گوگل است. بسیاری از افراد نمی دانند چه تفاوتی میان وکیل تسخیری، وکیل تعیینی و وکیل معاضدتی وجود دارد و در چه شرایطی دادگاه موظف به تعیین وکیل است. در این مقاله به صورت جامع به تمامی این پرسش ها پاسخ می دهیم و شرایط، مراحل، مزایا و قوانین مربوط به وکیل تسخیری را بررسی خواهیم کرد.
وکیل تسخیری، وکیلی است که در برخی پرونده های کیفری توسط مرجع قضایی برای متهم تعیین می شود؛ زمانی که متهم وکیل معرفی نکرده باشد یا امکان انتخاب وکیل را نداشته باشد و قانون حضور وکیل را ضروری بداند. در این شرایط دادگاه یا دادسرا از میان وکلای واجد شرایط، یک وکیل را برای دفاع از حقوق متهم انتخاب می کند.
هدف از تعیین وکیل تسخیری، تضمین حق دفاع و رعایت دادرسی عادلانه است. قانون گذار معتقد است هیچ فردی نباید صرفاً به دلیل نداشتن توانایی مالی یا آشنا نبودن با قوانین، از حق دفاع محروم شود. به همین دلیل در برخی جرایم مهم، حضور وکیل الزامی است و در صورت عدم معرفی وکیل توسط متهم، دادگاه مکلف به تعیین وکیل تسخیری خواهد بود.
یکی از اصول اساسی حقوق کیفری، برابری طرفین در فرآیند رسیدگی است. دادستان به عنوان نماینده جامعه با آگاهی کامل از قوانین در دادگاه حاضر می شود؛ بنابراین متهم نیز باید از شخصی متخصص برای دفاع از حقوق خود بهره مند باشد. وجود وکیل تسخیری باعث می شود تعادل میان طرفین حفظ شود.
علاوه بر این، حضور وکیل از بروز اشتباهات قضایی، تضییع حقوق متهم و صدور آرای ناعادلانه جلوگیری می کند. بسیاری از متهمان با روند دادرسی، نحوه اعتراض به تصمیمات دادگاه یا استفاده از حقوق قانونی خود آشنایی ندارند و وکیل تسخیری در این زمینه نقش بسیار مهمی ایفا می کند.
مهم ترین تفاوت این دو در نحوه انتخاب آن هاست. وکیل انتخابی یا تعیینی توسط خود شخص یا خانواده او انتخاب می شود و حق الوکاله نیز مطابق قرارداد میان طرفین پرداخت خواهد شد. اما وکیل تسخیری توسط مرجع قضایی تعیین می شود و متهم در انتخاب او نقشی ندارد.
البته از نظر مسئولیت حرفه ای، هیچ تفاوتی میان وکیل تسخیری و وکیل تعیینی وجود ندارد. هر دو موظف هستند با رعایت قوانین، از تمامی حقوق موکل خود دفاع کنند و در صورت کوتاهی، مسئولیت قانونی و انتظامی خواهند داشت.
برخلاف تصور بسیاری از افراد، وکیل تسخیری تنها در پرونده های قتل تعیین نمی شود. قانون آیین دادرسی کیفری مشخص کرده است که در برخی پرونده های مهم که مجازات های سنگین برای متهم پیش بینی شده، حضور وکیل الزامی است. اگر متهم وکیل معرفی نکند، دادگاه موظف است برای او وکیل تسخیری تعیین کند.
به همین دلیل، هر پرونده کیفری مشمول تعیین وکیل تسخیری نیست. در جرایم سبک معمولاً دادگاه چنین الزامی ندارد؛ اما در پرونده هایی که مجازات های شدید مانند سلب حیات، حبس ابد یا قطع عضو مطرح است، تعیین وکیل اهمیت ویژه ای پیدا می کند.
هرچه شدت مجازات بیشتر باشد، اهمیت حضور وکیل نیز افزایش پیدا می کند. در پرونده هایی که احتمال صدور حکم اعدام، قصاص نفس، حبس ابد یا سایر مجازات های سنگین وجود دارد، دفاع تخصصی می تواند نقش تعیین کننده ای در نتیجه پرونده داشته باشد.
به همین علت قانون گذار برای حفظ حقوق متهم، رسیدگی به این پرونده ها را بدون حضور وکیل مجاز نمی داند. اگر متهم وکیل معرفی نکند، دادگاه موظف است پیش از ادامه رسیدگی، یک وکیل تسخیری برای او تعیین کند.
خیر. یکی از باورهای اشتباه این است که هر متهمی می تواند از وکیل تسخیری استفاده کند. در واقع تعیین وکیل تسخیری تنها در مواردی انجام می شود که قانون آن را الزامی دانسته باشد یا شرایط خاصی وجود داشته باشد.
در بسیاری از جرایم سبک یا پرونده هایی که مجازات آن ها از شدت کمتری برخوردار است، دادگاه الزامی برای تعیین وکیل تسخیری ندارد. البته متهم همواره حق دارد شخصاً وکیل انتخاب کند و از خدمات حقوقی استفاده نماید.
هر متهمی که در یکی از پرونده های مشمول قانون قرار داشته باشد و وکیل معرفی نکرده باشد، می تواند از وکیل تسخیری بهره مند شود. ملاک اصلی، نوع جرم و الزامات قانونی است و نه صرفاً وضعیت مالی فرد.
البته در عمل بسیاری از افرادی که توانایی مالی کافی برای انتخاب وکیل ندارند، بیشتر از این نهاد قانونی استفاده می کنند. با این حال، تعیین وکیل تسخیری صرفاً به دلیل ناتوانی مالی انجام نمی شود و باید شرایط قانونی نیز فراهم باشد.
در برخی پرونده ها متهم می تواند درخواست تعیین وکیل تسخیری را مطرح کند؛ اما در پرونده هایی که حضور وکیل الزامی است، حتی اگر متهم چنین درخواستی نداشته باشد، دادگاه مکلف به تعیین وکیل خواهد بود.
این موضوع نشان می دهد که قانون بیش از هر چیز به رعایت اصول دادرسی عادلانه توجه دارد و اجازه نمی دهد رسیدگی به پرونده های مهم بدون حضور وکیل انجام شود.
اگر متهم در مهلت مقرر وکیل معرفی نکند و پرونده از موارد الزامی تعیین وکیل باشد، دادگاه راساً اقدام به انتخاب وکیل تسخیری خواهد کرد. در این حالت رسیدگی تا زمان معرفی و حضور وکیل ادامه پیدا نمی کند.
دادگاه معمولاً از میان وکلای پایه یک دادگستری که واجد شرایط قانونی هستند، شخصی را انتخاب می کند تا از تمامی حقوق متهم دفاع کند و در جلسات دادرسی حضور داشته باشد.
مطابق قوانین کیفری، مهم ترین جرایمی که ممکن است مشمول تعیین وکیل تسخیری باشند عبارت اند از:
البته تشخیص نهایی درباره مشمول بودن هر پرونده با مرجع قضایی و بر اساس قوانین جاری کشور انجام می شود. بنابراین نمی توان صرفاً بر اساس عنوان جرم، درباره تعیین وکیل تسخیری اظهار نظر قطعی کرد و لازم است جزئیات پرونده نیز بررسی شود.
فرآیند تعیین وکیل تسخیری معمولاً از زمانی آغاز می شود که متهم در یکی از پرونده های مشمول قانون، بدون وکیل در مرجع قضایی حاضر شود. در این شرایط، مقام قضایی ابتدا از متهم سوال می کند که آیا وکیل انتخاب کرده است یا خیر. اگر متهم اعلام کند که وکیلی ندارد و پرونده از مواردی باشد که حضور وکیل الزامی است، روند تعیین وکیل تسخیری آغاز می شود.
در برخی پرونده ها نیز خود متهم می تواند درخواست تعیین وکیل تسخیری را مطرح کند. هرچند در جرایمی که قانون حضور وکیل را الزامی دانسته است، حتی بدون درخواست متهم نیز دادگاه مکلف به تعیین وکیل خواهد بود. بنابراین حق دفاع متهم به تصمیم شخصی او محدود نمی شود و قانون از این حق حمایت می کند.
پس از احراز شرایط قانونی، دادگاه یا دادسرا از میان وکلای پایه یک دادگستری که شرایط لازم را دارند، یک نفر را به عنوان وکیل تسخیری انتخاب می کند. انتخاب وکیل معمولاً بر اساس فهرست وکلای معرفی شده از سوی کانون وکلای دادگستری یا مرکز وکلای قوه قضاییه انجام می شود.
وکیل تعیین شده موظف است مسئولیت دفاع از متهم را همانند یک وکیل تعیینی بر عهده بگیرد. او باید پرونده را مطالعه کند، با موکل خود ملاقات داشته باشد، لوایح دفاعی تهیه کند و در تمامی جلسات رسیدگی حضور فعال داشته باشد.
در پرونده هایی که تعیین وکیل تسخیری الزامی است، رسیدگی قضایی بدون حضور وکیل ادامه پیدا نمی کند. به همین دلیل، پس از تعیین وکیل، فرصت کافی برای مطالعه پرونده و بررسی مدارک در اختیار او قرار می گیرد تا بتواند دفاع موثری ارائه دهد.
حضور وکیل از ابتدای رسیدگی تا پایان دادرسی اهمیت زیادی دارد. در بسیاری از پرونده ها، تصمیمات اولیه مانند نحوه دفاع، اعتراض به قرارها یا ارائه ادله می تواند تاثیر مستقیمی بر نتیجه نهایی پرونده داشته باشد.
یکی از رایج ترین سوالات کاربران این است که آیا وکیل تسخیری رایگان است؟ پاسخ این سوال مثبت است. متهم برای استفاده از خدمات وکیل تسخیری، حق الوکاله ای به وکیل پرداخت نمی کند و هزینه مطابق مقررات قانونی از محل اعتبارات پیش بینی شده یا بر اساس ضوابط مربوط تامین می شود.
هدف قانون از این سازوکار آن است که هیچ فردی صرفاً به دلیل مشکلات مالی از داشتن وکیل محروم نشود. بنابراین هزینه دفاع نباید مانعی برای برخورداری از حق دادرسی عادلانه باشد.
حق الوکاله وکیل تسخیری مطابق مقررات مربوط و پس از انجام وظایف قانونی، از طریق مراجع ذی صلاح پرداخت می شود. میزان این حق الوکاله معمولاً با توافق خصوصی میان وکیل و متهم تعیین نمی شود، بلکه تابع قوانین و تعرفه های قانونی است.
به همین دلیل، وکیل تسخیری نمی تواند برای پذیرش پرونده از متهم مبلغی مطالبه کند یا ارائه خدمات خود را منوط به پرداخت وجه نماید. مسئولیت او ناشی از تکلیف قانونی و حرفه ای است.
در حالت عادی، متهم بابت تعیین وکیل تسخیری هزینه ای پرداخت نمی کند. البته این موضوع با سایر هزینه های احتمالی پرونده مانند هزینه کارشناسی، هزینه اجرای احکام یا سایر هزینه های قانونی تفاوت دارد و صرفاً مربوط به حق الوکاله وکیل است.
اگر فردی توانایی مالی برای انتخاب وکیل خصوصی داشته باشد، همچنان می تواند شخصاً وکیل مورد نظر خود را انتخاب کند؛ اما در صورت تعیین وکیل تسخیری، هزینه دفاع بر عهده متهم نخواهد بود.
یکی از موضوعاتی که همواره برای مراجعه کنندگان اهمیت دارد، تفاوت میان وکیل تسخیری و وکیل تعیینی است. اگرچه هر دو از نظر تخصص، اختیارات و مسئولیت های قانونی جایگاه مشابهی دارند، اما نحوه انتخاب و پرداخت حق الوکاله آن ها متفاوت است.
وکیل تعیینی توسط خود شخص یا خانواده او انتخاب می شود و تمامی شرایط همکاری، میزان حق الوکاله و نحوه پیگیری پرونده بر اساس توافق میان طرفین تعیین خواهد شد. در مقابل، وکیل تسخیری از سوی مرجع قضایی انتخاب می شود و متهم در انتخاب او نقشی ندارد.
نکته مهم این است که بسیاری از افراد تصور می کنند کیفیت دفاع وکیل تسخیری پایین تر از وکیل تعیینی است؛ در حالی که از نظر قانونی، هر دو موظف به رعایت اصول حرفه ای و دفاع موثر از موکل هستند. با این حال، اگر امکان انتخاب وکیل را دارید، استفاده از خدمات یک وکیل مجرب و متخصص می تواند به شما کمک کند تا با توجه به نوع پرونده، از مشاوره تخصصی، برنامه ریزی دقیق و پیگیری مستمر برخوردار شوید. برای آشنایی با وکلای باتجربه در حوزه های مختلف، می توانید لیست بهترین وکلا را مشاهده کرده و مناسب ترین گزینه را برای پرونده خود انتخاب کنید.
وکیل معاضدتی و وکیل تسخیری دو نهاد متفاوت حقوقی هستند که گاهی با یکدیگر اشتباه گرفته می شوند. وکیل تسخیری صرفاً در پرونده های کیفری و در شرایطی که قانون تعیین کرده است، توسط مرجع قضایی انتخاب می شود؛ اما وکیل معاضدتی معمولاً در دعاوی حقوقی و برای افرادی که توانایی پرداخت حق الوکاله ندارند، از سوی کانون وکلا معرفی می شود.
به عبارت دیگر، تفاوت اصلی این دو نهاد در نوع پرونده، مرجع تعیین کننده و شرایط استفاده از آن هاست. شناخت این تفاوت باعث می شود افراد در زمان مناسب بتوانند از حقوق قانونی خود استفاده کنند.
بنابراین اگر شخصی در یک دعوای حقوقی مانند مطالبه وجه، اختلافات ملکی یا دعاوی خانوادگی توانایی پرداخت حق الوکاله را نداشته باشد، معمولاً باید موضوع استفاده از وکیل معاضدتی را بررسی کند، نه وکیل تسخیری.
جدول مقایسه وکیل تسخیری، وکیل تعیینی و وکیل معاضدتی
در حالت عادی، متهم اختیار انتخاب وکیل تسخیری را ندارد و به همین دلیل امکان تغییر او نیز به سادگی وجود ندارد. با این حال، اگر دلایل موجهی مانند عدم انجام وظایف قانونی، وجود تعارض منافع یا سایر موارد مهم وجود داشته باشد، موضوع می تواند توسط مرجع قضایی بررسی شود.
دادگاه پس از بررسی دلایل، در صورت احراز وجود مشکل، ممکن است تصمیم به تغییر وکیل بگیرد. بنابراین صرف نارضایتی شخصی یا اختلاف نظر با وکیل، همیشه دلیل کافی برای تعویض او محسوب نمی شود.
در صورتی که متهم معتقد باشد وکیل تسخیری وظایف حرفه ای خود را انجام نمی دهد، می تواند موضوع را به مرجع رسیدگی کننده اعلام کند و دلایل خود را ارائه دهد. همچنین در موارد خاص، امکان طرح شکایت انتظامی علیه وکیل نیز وجود دارد.
البته پیش از هر اقدامی بهتر است متهم با وکیل خود گفت وگو کند و درباره روند پرونده، نحوه دفاع و برنامه های حقوقی او اطلاع کسب کند؛ زیرا بسیاری از اختلافات ناشی از کمبود اطلاعات و سوءتفاهم است.
مهم ترین وظیفه وکیل تسخیری، دفاع از حقوق قانونی متهم است. بسیاری از افراد تصور می کنند وکیل تسخیری صرفاً برای تکمیل تشریفات قانونی در پرونده حضور پیدا می کند، در حالی که چنین برداشتی کاملاً نادرست است. وکیل تسخیری همانند هر وکیل پایه یک دادگستری موظف است تمامی اقدامات لازم را برای دفاع از موکل خود انجام دهد و از هیچ تلاشی برای حفظ حقوق قانونی او دریغ نکند.
این دفاع شامل بررسی دقیق پرونده، مطالعه ادله و مستندات، گفت وگو با موکل، شناسایی نقاط ضعف پرونده، ارائه دفاعیات مستدل و تلاش برای جلوگیری از تضییع حقوق متهم است. قانون هیچ تفاوتی میان مسئولیت وکیل تسخیری و وکیل تعیینی قائل نشده و هر دو ملزم به رعایت اصول حرفه ای و اخلاقی هستند.
یکی از مهم ترین اقدامات وکیل تسخیری، مطالعه کامل پرونده پیش از حضور در جلسه رسیدگی است. بدون شناخت دقیق محتویات پرونده، امکان دفاع موثر وجود ندارد. به همین دلیل وکیل تمامی اوراق پرونده، گزارش ضابطان، نظریات کارشناسی، اظهارات شهود و سایر مدارک را بررسی می کند.
در بسیاری از پرونده های کیفری، جزئیات کوچک می توانند نقش تعیین کننده ای در نتیجه دادرسی داشته باشند. یک وکیل حرفه ای تلاش می کند تمامی ابهامات را شناسایی کرده و در صورت لزوم، درخواست انجام تحقیقات تکمیلی یا ارائه ادله جدید را مطرح کند.
وکیل تسخیری موظف است در جلسات رسیدگی حضور پیدا کند و از حقوق موکل خود دفاع نماید. حضور فعال وکیل باعث می شود بسیاری از ایرادات شکلی یا ماهوی پرونده در همان مراحل اولیه مطرح شود و از تضییع حقوق متهم جلوگیری گردد.
در جلسه دادگاه، وکیل می تواند نسبت به ادله ارائه شده از سوی دادستان یا شاکی اعتراض کند، سوالات لازم را از شهود بپرسد، لوایح دفاعیه ارائه دهد و از تمامی ظرفیت های قانونی برای دفاع از موکل استفاده کند.
یکی دیگر از وظایف مهم وکیل تسخیری، تنظیم لوایح دفاعی و در صورت نیاز اعتراض به تصمیمات قضایی است. بسیاری از آرای دادگاه قابل تجدیدنظرخواهی یا فرجام خواهی هستند و وکیل موظف است در مهلت قانونی اقدامات لازم را انجام دهد.
اگر رای صادرشده مغایر با قانون یا حقوق موکل باشد، وکیل باید با استناد به قوانین و رویه های قضایی، اعتراض خود را تنظیم و در مرجع صالح ثبت کند تا امکان بررسی مجدد پرونده فراهم شود.
همانند سایر وکلا، وکیل تسخیری نیز موظف به حفظ اسرار و اطلاعات موکل است. اطلاعاتی که موکل در اختیار وکیل قرار می دهد، محرمانه محسوب می شود و افشای آن برخلاف مقررات قانونی و اخلاق حرفه ای است.
رعایت اصل محرمانگی موجب ایجاد اعتماد میان وکیل و موکل می شود و این موضوع نقش مهمی در دفاع موثر از پرونده دارد؛ زیرا موکل می تواند بدون نگرانی تمامی واقعیت های پرونده را با وکیل خود در میان بگذارد.
یکی از رایج ترین باورهای اشتباه این است که وکیل تسخیری نسبت به وکیل تعیینی کیفیت پایین تری دارد. در حقیقت، وکیل تسخیری نیز یک وکیل پایه یک دادگستری است که پروانه وکالت معتبر دارد و همانند سایر وکلا ملزم به رعایت قوانین و مقررات حرفه ای است.
کیفیت دفاع یک وکیل بیش از آنکه به نوع انتخاب او وابسته باشد، به تجربه، دانش، تخصص، میزان مطالعه پرونده و نحوه پیگیری موضوع بستگی دارد. بنابراین نمی توان صرفاً به دلیل تسخیری بودن وکیل، کیفیت دفاع او را پایین تر دانست.
از سوی دیگر، وکلای تسخیری نیز تحت نظارت مراجع قانونی و انتظامی فعالیت می کنند و در صورت قصور یا کوتاهی در انجام وظایف، امکان رسیدگی به تخلفات آن ها وجود دارد. همین موضوع موجب می شود مسئولیت حرفه ای آن ها تفاوتی با سایر وکلا نداشته باشد.
البته در برخی پرونده های بسیار تخصصی، ممکن است متهم ترجیح دهد شخصاً وکیلی را انتخاب کند که سابقه بیشتری در همان حوزه داشته باشد؛ اما این موضوع به معنای بی کیفیت بودن وکیل تسخیری نیست.
وجود نهاد وکیل تسخیری یکی از مهم ترین تضمین های دادرسی عادلانه در نظام حقوقی است. این نهاد باعث می شود هیچ فردی صرفاً به دلیل مشکلات مالی یا نداشتن امکان انتخاب وکیل، از حق دفاع محروم نشود.
از مهم ترین مزایای وکیل تسخیری می توان به موارد زیر اشاره کرد:
در کنار مزایای متعدد، وکیل تسخیری محدودیت هایی نیز دارد که آگاهی از آن ها اهمیت زیادی دارد. مهم ترین محدودیت این است که متهم معمولاً حق انتخاب شخص وکیل را ندارد و مرجع قضایی او را تعیین می کند.
برخی از محدودیت های احتمالی عبارت اند از:
گاهی پرونده از مواردی نیست که مشمول تعیین وکیل تسخیری باشد، اما شخص نیز توانایی پرداخت حق الوکاله وکیل خصوصی را ندارد. در چنین شرایطی، قانون راهکارهای دیگری را پیش بینی کرده است که مهم ترین آن استفاده از وکیل معاضدتی است.
افرادی که شرایط لازم را داشته باشند، می توانند با مراجعه به کانون وکلای دادگستری و ارائه مدارک مربوط به وضعیت مالی خود، درخواست استفاده از وکیل معاضدتی را مطرح کنند. پس از بررسی شرایط، در صورت احراز استحقاق، وکیل برای آن ها معرفی خواهد شد.
بنابراین اگر پرونده شما مشمول تعیین وکیل تسخیری نیست، به این معنا نیست که هیچ راهکاری برای دریافت خدمات حقوقی وجود ندارد. آشنایی با تفاوت وکیل معاضدتی و وکیل تسخیری می تواند در انتخاب مسیر مناسب بسیار موثر باشد.
اطلاعات نادرست درباره وکیل تسخیری باعث شده بسیاری از افراد برداشت اشتباهی از این نهاد حقوقی داشته باشند. آشنایی با این باورهای غلط می تواند از بروز تصمیمات نادرست جلوگیری کند.
شناخت صحیح قوانین مربوط به وکیل تسخیری باعث می شود افراد در صورت مواجهه با پرونده کیفری، بتوانند از حقوق قانونی خود به بهترین شکل استفاده کنند و تصمیمات آگاهانه تری بگیرند.
وکیل تسخیری یکی از مهم ترین نهادهای حمایتی در نظام دادرسی کیفری ایران است که با هدف تضمین حق دفاع متهمان ایجاد شده است. بر اساس قوانین آیین دادرسی کیفری، در برخی پرونده های مهم که مجازات های سنگینی مانند سلب حیات، حبس ابد یا قطع عضو برای آن ها پیش بینی شده است، حضور وکیل الزامی خواهد بود. اگر متهم در چنین پرونده هایی وکیل انتخاب نکند، مرجع قضایی موظف است برای او وکیل تسخیری تعیین کند تا فرآیند رسیدگی مطابق اصول دادرسی عادلانه انجام شود.
برخلاف تصور بسیاری از افراد، وکیل تسخیری از نظر اختیارات، مسئولیت ها و وظایف قانونی تفاوتی با وکیل تعیینی ندارد. او موظف است با مطالعه دقیق پرونده، تنظیم لوایح دفاعی، حضور در جلسات دادگاه و استفاده از تمامی ظرفیت های قانونی، از حقوق موکل خود دفاع کند. همچنین حق الوکاله وکیل تسخیری مطابق مقررات قانونی پرداخت می شود و متهم در اغلب موارد هزینه ای بابت استفاده از این خدمات پرداخت نمی کند.
در نهایت باید توجه داشت که آشنایی با قوانین مربوط به وکیل تسخیری نه تنها برای متهمان، بلکه برای تمامی شهروندان ضروری است. اطلاع از این حقوق می تواند در شرایط حساس از تضییع حقوق افراد جلوگیری کرده و مسیر رسیدگی قضایی را عادلانه تر و شفاف تر سازد.
این نوع وکیل معمولاً در پرونده های کیفری با مجازات های سنگین مانند جرایم مستوجب سلب حیات، حبس ابد، قطع عضو و سایر مواردی که قانون مشخص کرده است، تعیین می شود.
بله، برای متهم معمولاً رایگان است. یعنی متهم بابت حق الوکاله وکیل تسخیری مبلغی به وکیل پرداخت نمی کند. حق الوکاله وکیل تسخیری از محل اعتبارات قوه قضاییه پرداخت می شود.
خیر. تعیین وکیل تسخیری تنها در مواردی امکان پذیر است که قانون آن را پیش بینی کرده باشد یا مرجع قضایی وجود شرایط قانونی را احراز کند.
در شرایط عادی امکان انتخاب یا تغییر وکیل تسخیری وجود ندارد. اما در صورت وجود دلایل قانونی مانند قصور یا تعارض منافع، مرجع قضایی می تواند موضوع را بررسی و در صورت لزوم تصمیم مقتضی اتخاذ کند.
در چنین شرایطی، اگر شخص توانایی پرداخت حق الوکاله نداشته باشد، می تواند در صورت دارا بودن شرایط قانونی، برای دریافت وکیل معاضدتی از طریق کانون وکلای دادگستری اقدام کند.